หน้าแรก › ข่าวสาร › CITES CoP20

CITES CoP20 มีผลบังคับใช้แล้ว — เต่าซูคาต้าและสัตว์แปลกในไทยกระทบแค่ไหน

เกิดอะไรขึ้นที่การประชุม CITES CoP20

การประชุมภาคีอนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศซึ่งชนิดสัตว์ป่าและพืชป่าที่ใกล้สูญพันธุ์ ครั้งที่ 20 (CITES CoP20) จัดขึ้นที่เมืองซามาร์คันด์ ประเทศอุซเบกิสถาน เมื่อปลายปี 2568 ที่ประชุมมีมติแก้ไขบัญชีแนบท้าย (Appendices) หลายรายการ ทั้งเพิ่มชนิดพันธุ์ใหม่และยกระดับการคุ้มครองของชนิดที่มีอยู่เดิม

ตามแนวปฏิบัติของ CITES การแก้ไขบัญชีจะมีผลบังคับใช้หลังจบการประชุม 90 วัน สำหรับรอบนี้ หน่วยงานบังคับใช้กฎหมายของสหรัฐฯ (U.S. Fish and Wildlife Service) ได้ออกประกาศแจ้งผู้ประกอบการว่า ตั้งแต่วันที่ 5 มีนาคม 2569 เป็นต้นไป การขนส่งที่มีชนิดพันธุ์ในบัญชีต้องมีเอกสาร CITES ที่ถูกต้องครบถ้วน

สัตว์เลื้อยคลานที่สถานะเปลี่ยนในรอบนี้

ฝั่งพืชก็มีการเปลี่ยนแปลงเช่นกัน เช่น Euphorbia bupleurifolia และ Anacampseros quinaria ถูกย้ายขึ้นบัญชี 1 ส่วนปาล์มชิลี (Jubaea chilensis) ถูกเพิ่มใหม่ในบัญชี 1 และมีพืชอีกหลายชนิดรวมถึง Aloe บางชนิดที่ถูกเพิ่มในบัญชี 2 — จุดนี้สำคัญกับคนสะสมไม้อวบน้ำและไม้ประดับหายากที่มีการนำเข้า

แล้วเต่าซูคาต้าอยู่ตรงไหน

คำถามที่คนเลี้ยงในไทยถามกันมากที่สุดคือ “ซูคาต้าจะขึ้นบัญชี 1 หรือเปล่า” คำตอบจากเอกสารมติของรอบนี้คือ ไม่ — เต่าซูคาต้า หรือเต่าเดือยแอฟริกา (Centrochelys sulcata) ไม่ปรากฏอยู่ในรายการชนิดพันธุ์ที่มีการแก้ไขสถานะในการประชุม CoP20 จึงยังคงอยู่ในบัญชี 2 ของ CITES เหมือนเดิม

สิ่งที่ต้องเข้าใจให้ตรงกันคือ บัญชี 2 ไม่ได้แปลว่า “ห้ามเลี้ยง” แต่หมายถึงชนิดพันธุ์ที่การค้าระหว่างประเทศต้องมีใบอนุญาตและอยู่ภายใต้การควบคุม เพื่อไม่ให้การค้ากระทบต่อประชากรในธรรมชาติ ส่วนการครอบครองภายในประเทศจะอยู่ภายใต้กฎหมายของแต่ละประเทศอีกชั้นหนึ่ง

ในประเทศไทยต้องทำอะไรบ้าง

สำหรับผู้เลี้ยงในไทย กรอบกฎหมายหลักคือ พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 ซึ่งกำหนดให้สัตว์ป่าต่างประเทศที่อยู่ในบัญชี CITES จัดเป็น “สัตว์ป่าควบคุม” และมีประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมกำหนดรายชื่อชนิดที่ ต้องแจ้งการครอบครอง ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่

ตัวอย่างที่เห็นภาพชัดที่สุดคือกรณีล่าสุด: กระทรวงฯ ออกประกาศ กำหนดชนิดสัตว์ป่าควบคุมที่ต้องแจ้งการครอบครอง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568 กำหนดให้ “ไลเกอร์” และ “ไทกอน” เป็นสัตว์ป่าควบคุมที่ต้องแจ้งการครอบครอง โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษาวันที่ 18 ธันวาคม 2568 มีผลบังคับใช้เมื่อพ้น 60 วัน คือวันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2569 และผู้ที่ครอบครองอยู่ก่อนต้องแจ้งภายใน 90 วัน (16 กุมภาพันธ์ – 16 พฤษภาคม 2569)

รูปแบบเดียวกันนี้คือสิ่งที่ผู้เลี้ยงสัตว์แปลกทุกคนควรจับตา — เมื่อบัญชี CITES เปลี่ยน หรือเมื่อมีประกาศกระทรวงฉบับใหม่ จะมีกรอบเวลาให้แจ้งครอบครองเสมอ การรู้ก่อนและดำเนินการให้ถูกต้องช่วยให้ทั้งสัตว์และผู้เลี้ยงปลอดภัยจากปัญหาทางกฎหมาย

เช็กสถานะสัตว์หรือพืชของคุณอย่างไร

1. ตรวจชื่อวิทยาศาสตร์ก่อน — ชื่อเรียกในตลาดมักคลาดเคลื่อน ให้ยึดชื่อวิทยาศาสตร์เป็นหลัก เช่น ซูคาต้า = Centrochelys sulcata
2. ตรวจบัญชี CITES ที่ฐานข้อมูลทางการของ CITES (Species+ / cites.org)
3. ตรวจสถานะตามกฎหมายไทย กับกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช หรือระบบ CITES Thailand — โทร 0-2561-4838 หรืออีเมล iwt_cites@dnp.mail.go.th
4. เก็บหลักฐานที่มาของสัตว์ ใบเสร็จ ใบรับรองการเพาะพันธุ์ หรือเอกสารการแจ้งครอบครอง เก็บไว้ให้ครบเสมอ

มุมมองจากฟาร์ม

ที่เก็ตไกด์ฟาร์ม เราเพาะเลี้ยงลูกเต่าซูคาต้าและชูการ์ไกลเดอร์เอง และส่งรูปกับวิดีโอของจริงให้ผู้สนใจดูก่อนตัดสินใจทุกครั้ง สิ่งที่เราอยากฝากคือ ก่อนรับน้องกลับบ้าน ให้ถามผู้ขายเสมอว่าสัตว์มาจากไหน มีเอกสารอะไรบ้าง และชนิดนั้นอยู่ในบัญชีใด — คำถามเหล่านี้ไม่ได้ทำให้เสียมารยาท แต่เป็นสิ่งที่ผู้เลี้ยงที่รับผิดชอบควรถาม และผู้ขายที่ตรงไปตรงมาย่อมตอบได้

ดูคลิปจริงจากคอกเต่าและคอกซูก้าของฟาร์มได้ที่หน้า เรื่องราวเต่าและซูก้า หรือสอบถามน้องที่พร้อมให้ดูตัวได้ที่หน้า สั่งซื้อ

คำถามที่พบบ่อย

← กลับหน้าข่าวสารทั้งหมด